Studies in History Vol 5: The Goose and the Machine

Ganzenborden, uilenspellen, harlekijnspellen – het Rijksmuseum bezit meer dan 400 van zulke bordspellen, gemaakt tussen 1830 en 1914, in een periode waarin Europa in razend tempo industrialiseerde. Maar deze kleurrijke tijdverdrijven waren meer dan enkel kinderspeelgoed: ze weerspiegelden een veranderende wereld.

Met dobbelstenen, speelkaarten en draaischijven leerden jonge spelers niet alleen lezen en rekenen, maar ook hun weg te vinden in de modern wereld vol machines, handel en reizen. Bordspellen werden instrumenten van verbeelding en instructie, die de ideeën en waarden van een nieuw tijdperk verspreidden. Ze nodigden spelers uit om nieuwe gebieden te doorkruisen, zich te verwonderen over moderne uitvindingen en een snel veranderend Europa te verkennen – allemaal vanuit het comfort van de huiskamertafel. Maar achter de vrolijke beelden gingen de tegenstrijdigheden van de Industriële Revolutie schuil: oorlog, koloniale expansie en antisemitisme vonden hun weg naar de kinderkamer en maakten de duistere ideologieën van de moderne tijd alledaags.

In The Goose and the Machine laat Céline Zaepffel zien hoe negentiende-eeuwse bordspellen zowel de dromen als de onrust van hun tijd vastlegden en generaties leerden te spelen, te verbeelden en te geloven in een wereld die door vooruitgang opnieuw werd vormgegeven.